Oznaczenie glukozy we krwi to jedno z najczęściej wykonywanych badań profilaktycznych. Pokazuje, jak organizm radzi sobie z gospodarką cukrową, i jest podstawą rozpoznania stanu przedcukrzycowego oraz cukrzycy. Badanie jest tanie, szybkie i nie wymaga skierowania, a jego regularne powtarzanie pozwala wychwycić problem zanim pojawią się objawy.
Jak przygotować się do badania
Krew pobiera się rano, po nocnym poście trwającym zwykle od ośmiu do dwunastu godzin. W tym czasie można pić wodę. Przed badaniem warto unikać alkoholu i dużego wysiłku fizycznego dnia poprzedniego, bo obie te rzeczy zmieniają wynik. Jeśli przyjmujesz leki, zapytaj lekarza, czy brać je przed pobraniem, czy po nim.
Jakie są normy
Zakres referencyjny dla glukozy na czczo podaje laboratorium na druku wyniku i to on jest punktem odniesienia. Ogólna zasada jest taka, że wartości prawidłowe kończą się poniżej progu stanu przedcukrzycowego, a powyżej kolejnego progu mówi się o podejrzeniu cukrzycy. Rozpoznanie nie opiera się jednak na jednym pomiarze. Potrzebne jest powtórzenie badania albo dodatkowe testy.
Co oznacza podwyższony wynik
- stan przedcukrzycowy, czyli sygnał ostrzegawczy, który często da się odwrócić
- cukrzycę typu drugiego, najczęstszą postać choroby
- przejściowy wzrost po infekcji, urazie, w stresie lub przy leczeniu sterydami
- błąd przygotowania, na przykład zbyt krótki post przed pobraniem
Co oznacza wynik obniżony
Zbyt niskie stężenie glukozy, czyli hipoglikemia, najczęściej dotyczy osób leczonych na cukrzycę, zwłaszcza insuliną. U osób bez cukrzycy zdarza się po długiej przerwie w jedzeniu, po alkoholu, a rzadziej z powodu chorób wątroby czy zaburzeń hormonalnych. Objawami bywają drżenie rąk, poty, kołatanie serca, głód i trudność w skupieniu uwagi.
Kiedy lekarz zleca dalszą diagnostykę
Gdy wynik na czczo jest niejednoznaczny, wykonuje się doustny test obciążenia glukozą, znany jako krzywa cukrowa. Pomocne jest też oznaczenie hemoglobiny glikowanej, które pokazuje średnie stężenie cukru z ostatnich kilku tygodni. Zestaw tych badań pozwala odróżnić przypadkowe odchylenie od realnego zaburzenia.
Kiedy skonsultować się pilnie
- przy bardzo wysokim wyniku z nasilonym pragnieniem i częstym oddawaniem moczu
- przy niezamierzonej utracie masy ciała i osłabieniu
- przy objawach niedocukrzenia, zwłaszcza nawracających
- gdy chorujesz na cukrzycę, a wyniki nagle się pogorszyły
Przy zaburzeniach świadomości, splątaniu lub utracie przytomności zadzwoń pod numer 112.
Konsultacja online
Nieprawidłowa glukoza wymaga interpretacji, a nie paniki. Podczas teleporady lekarz oceni wynik razem z Twoją masą ciała, ciśnieniem, historią rodzinną i przyjmowanymi lekami, wskaże, czy potrzebne są dodatkowe badania, i omówi zmiany w diecie oraz aktywności fizycznej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kawa przed badaniem zaburza wynik?
Kawa, nawet bez cukru, przerywa post i może wpłynąć na wynik. Przed pobraniem pij wyłącznie wodę. Kawę zostaw na po badaniu.
Czy stan przedcukrzycowy da się cofnąć?
U wielu osób tak. Redukcja masy ciała, ograniczenie cukrów prostych i regularny ruch potrafią przywrócić prawidłowe wartości. Im wcześniej wykryty problem, tym większa szansa.
Jak często badać glukozę?
U osoby zdrowej zwykle raz na rok albo zgodnie z zaleceniem lekarza. Przy nadwadze, nadciśnieniu lub cukrzycy w rodzinie warto badać się częściej. Częstotliwość ustala lekarz.