Autor: kuba-doktor

Ospa wietrzna to bardzo zaraźliwa choroba wirusowa wywołana przez wirusa ospy i półpaśca. Najczęściej chorują dzieci, u których przebieg jest zwykle łagodny. U dorosłych, kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością ospa bywa cięższa i częściej daje powikłania.

Jak się można zarazić

Ospa przenosi się bardzo łatwo, drogą kropelkową podczas kaszlu i rozmowy oraz przez kontakt z płynem z pęcherzyków. Osoba jest zaraźliwa już na jeden do dwóch dni przed pojawieniem się wysypki i pozostaje zakaźna do momentu, aż wszystkie zmiany przyschną i pokryją się strupkami. Dlatego chory powinien w tym czasie zostać w domu.

Objawy i przebieg

Objawy pojawiają się zwykle po 10 do 21 dniach od kontaktu z wirusem. Charakterystyczne jest to, że wysypka wychodzi rzutami, więc na skórze widać jednocześnie zmiany na różnych etapach.

• swędząca wysypka, która przechodzi od czerwonych plamek przez pęcherzyki wypełnione płynem do strupków
• zmiany pojawiają się na całym ciele, także na owłosionej skórze głowy i w jamie ustnej
• gorączka i gorsze samopoczucie
• ból głowy i brak apetytu

Ospa u dorosłych

U dorosłych ospa przebiega zwykle ciężej niż u dzieci, z wyższą gorączką, większą liczbą zmian i większym ryzykiem powikłań, takich jak zapalenie płuc. Dlatego dorosły z ospą powinien pozostawać pod kontrolą, a w razie nasilonych objawów skonsultować się z lekarzem.

Jak łagodzić świąd i pielęgnować skórę

Najbardziej dokuczliwy jest świąd, a drapanie grozi nadkażeniem i bliznami. Celem pielęgnacji jest ulżenie w swędzeniu i ochrona skóry.

• krótko obcięte paznokcie, u małych dzieci pomocne bywają bawełniane rękawiczki
• chłodne, przewiewne, luźne ubrania z naturalnych tkanin
• preparaty łagodzące świąd stosowane według zaleceń
• nawadnianie, odpoczynek i unikanie przegrzania

Zaraźliwość i izolacja

W czasie choroby należy unikać kontaktu z osobami, które nie chorowały na ospę ani nie były szczepione, zwłaszcza z kobietami w ciąży, noworodkami i osobami z obniżoną odpornością. Izolacja trwa do przyschnięcia wszystkich zmian.

Kiedy zgłosić się do lekarza

• wysoka gorączka lub gorączka utrzymująca się kilka dni
• zmiany skórne się nadkażają, są bardzo zaczerwienione, bolesne lub sączące
• ospa u dorosłego, kobiety w ciąży, noworodka lub osoby z obniżoną odpornością
• niepokojące objawy, takie jak duszność, silny ból głowy, zaburzenia świadomości

Najczęstsze pytania

Czy na ospę jest szczepionka

Tak, dostępne jest szczepienie, które chroni przed zachorowaniem lub łagodzi przebieg. Warto omówić je z lekarzem, zwłaszcza u osób, które nie chorowały.

Czy po ospie można zachorować na półpasiec

Tak. Po przechorowaniu ospy wirus pozostaje w organizmie i po latach może się uaktywnić jako półpasiec.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem, a w nagłym przypadku zadzwoń pod numer 112.

Czyrak to bolesne, ropne zakażenie mieszka włosowego i otaczających tkanek, najczęściej wywołane przez bakterie gronkowca złocistego. Powstaje jako czerwony, tkliwy guzek, który stopniowo powiększa się i wypełnia ropą. Pojawia się tam, gdzie rosną włosy, a skóra się poci i ociera, czyli na karku, twarzy, pod pachami, w pachwinach i na pośladkach.

Co sprzyja powstawaniu czyraków

Gronkowiec bytuje na skórze wielu zdrowych osób i zwykle nie szkodzi. Zakażenie rozwija się, gdy bakteria wniknie głębiej, na przykład przez mikrouszkodzenie skóry. Ryzyko zwiększają między innymi otarcia i podrażnienia, nadmierne pocenie, cukrzyca, obniżona odporność oraz niedokładna higiena.

Jak wygląda i jak się rozwija

• najpierw pojawia się bolesny, zaczerwieniony i twardy guzek
• w ciągu kilku dni w środku tworzy się ropny czop
• skóra wokół jest napięta, ciepła i tkliwa
• dojrzały czyrak może samoistnie pęknąć i opróżnić się z ropy

Czego nie wolno robić

Czyraka nie wolno wyciskać, nakłuwać ani rozdrapywać samodzielnie. Grozi to rozprzestrzenieniem zakażenia w głąb skóry i do krwi. Szczególnie niebezpieczne są czyraki na twarzy, w okolicy nosa i wargi górnej, ponieważ zakażenie może stąd przejść do ważnych naczyń. W tych miejscach nie należy manipulować przy zmianie i lepiej od razu skonsultować się z lekarzem.

Leczenie domowe

Małe, pojedyncze czyraki często dojrzewają i goją się samodzielnie. Pomaga w tym prosta pielęgnacja.

• ciepłe, wilgotne okłady kilka razy dziennie, które przyspieszają dojrzewanie i pękanie
• utrzymywanie okolicy w czystości
• niedotykanie zmiany i mycie rąk po każdym kontakcie ze skórą
• osobny ręcznik, aby nie przenosić bakterii

Kiedy potrzebne jest leczenie u lekarza

Większe, bardzo bolesne, nawracające lub źle gojące się czyraki wymagają pomocy. Lekarz może naciąć i opróżnić dojrzałą zmianę w warunkach zapewniających czystość, a w części przypadków włącza antybiotyk. O leczeniu zawsze decyduje lekarz.

Nawracające czyraki

Gdy czyraki pojawiają się wielokrotnie, mówimy o czyraczności. Wtedy warto poszukać przyczyny sprzyjającej nawrotom, na przykład cukrzycy lub nosicielstwa gronkowca, i zająć się nią razem z lekarzem.

Kiedy do lekarza

• czyrak jest duży, bardzo bolesny lub nie goi się mimo domowej pielęgnacji
• znajduje się na twarzy, przy nosie, oku lub na kręgosłupie
• towarzyszy mu gorączka albo czerwona, rozszerzająca się otoczka wokół zmiany
• czyraki nawracają lub pojawia się kilka naraz

Najczęstsze pytania

Czym różni się czyrak od zwykłego pryszcza

Czyrak jest większy, głębszy i znacznie bardziej bolesny niż pryszcz, obejmuje mieszek włosowy i otaczające tkanki oraz zawiera ropny czop.

Czy czyrak jest zaraźliwy

Bakterie z ropy mogą przenieść się na inne miejsca skóry lub na inne osoby, dlatego ważna jest higiena rąk i osobny ręcznik.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem, a w nagłym przypadku zadzwoń pod numer 112.

Półpasiec to choroba wywołana przez ten sam wirus, który powoduje ospę wietrzną, czyli wirus ospy i półpaśca. Po przechorowaniu ospy wirus nie znika z organizmu, tylko pozostaje w uśpieniu w zwojach nerwowych. Po latach może się uaktywnić i wtedy pojawia się półpasiec, z charakterystyczną bolesną, jednostronną wysypką ułożoną wzdłuż przebiegu nerwu.

Dlaczego wirus się uaktywnia

Reaktywacji sprzyja spadek odporności, który częściej pojawia się z wiekiem. Dlatego półpasiec dotyczy głównie osób po pięćdziesiątym roku życia, a także osób z osłabionym układem odpornościowym, po chorobach, w silnym stresie lub w trakcie leczenia obniżającego odporność.

Objawy półpaśca

Choroba często zaczyna się jeszcze zanim pojawi się wysypka. Wczesne rozpoznanie tych zwiastunów pomaga szybciej włączyć leczenie.

• ból, pieczenie, mrowienie lub swędzenie w jednym miejscu, zwykle po jednej stronie ciała
• po kilku dniach pojawia się zaczerwienienie, a potem pęcherzyki wypełnione płynem
• wysypka układa się pasmowo, wzdłuż nerwu, najczęściej na tułowiu, czasem na twarzy
• ogólne osłabienie, czasem gorączka i powiększone węzły chłonne

Dlaczego liczy się czas

Leczenie przeciwwirusowe działa najskuteczniej, gdy zostanie rozpoczęte wcześnie, najlepiej w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki. Szybka wizyta skraca chorobę, łagodzi ból i zmniejsza ryzyko powikłań. Dlatego przy podejrzeniu półpaśca nie warto czekać, aż zmiany się rozwiną.

Leczenie

Lekarz zwykle włącza lek przeciwwirusowy oraz leczenie przeciwbólowe dopasowane do nasilenia dolegliwości. Ból w półpaścu bywa silny, dlatego jego kontrola jest ważną częścią terapii. Istotna jest też pielęgnacja zmian skórnych i utrzymanie ich w czystości, aby nie doszło do nadkażenia. O doborze leków i dawek decyduje lekarz.

Powikłanie, o którym warto wiedzieć

Najczęstszym powikłaniem jest neuralgia popółpaścowa, czyli ból nerwowy utrzymujący się jeszcze długo po wygojeniu wysypki. Ryzyko rośnie z wiekiem. Wczesne leczenie zmniejsza szansę na to powikłanie. Groźny bywa też półpasiec w okolicy oka, który wymaga pilnej pomocy, aby chronić wzrok.

Czy półpasiec jest zaraźliwy

Osoba z półpaścem może zakazić wirusem kogoś, kto nie chorował na ospę ani nie był szczepiony. U takiej osoby rozwinie się wtedy ospa wietrzna, a nie półpasiec. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z płynem z pęcherzyków, dlatego do czasu ich przyschnięcia warto unikać kontaktu z kobietami w ciąży, noworodkami i osobami z obniżoną odpornością, a zmiany zakrywać.

Kiedy pilnie do lekarza

• wysypka pojawia się na twarzy, zwłaszcza wokół oka lub na czole
• ból jest bardzo silny
• objawy dotyczą osoby z obniżoną odpornością
• zmiany szybko się rozszerzają lub towarzyszy im wysoka gorączka

Najczęstsze pytania

Czy na półpasiec jest szczepionka

Tak, dostępne są szczepienia zmniejszające ryzyko zachorowania i powikłań, zalecane zwłaszcza osobom starszym. Warto omówić to z lekarzem.

Czy można zachorować ponownie

Można, choć u większości osób półpasiec występuje raz. Ponowne zachorowania zdarzają się rzadziej, częściej przy obniżonej odporności.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem, a w nagłym przypadku zadzwoń pod numer 112.

Bostonka, znana też jako choroba dłoni, stóp i jamy ustnej, to zakażenie wirusowe wywołane najczęściej przez wirusy z grupy enterowirusów, w tym wirusa Coxsackie. Choruje głównie małe dzieci, zwłaszcza do piątego roku życia, ale zachorować mogą też starsze dzieci i dorośli. W większości przypadków przebieg jest łagodny, a choroba mija samoistnie w ciągu kilku dni.

Jak się można zarazić

Wirus przenosi się bardzo łatwo, dlatego zakażenia często pojawiają się w przedszkolach i żłobkach. Do zarażenia dochodzi drogą kropelkową podczas kaszlu i kichania, przez kontakt ze śliną, płynem z pęcherzyków oraz przez ręce i przedmioty, na których znajduje się wirus. Chory jest najbardziej zaraźliwy w pierwszych dniach choroby, ale wirus może być wydalany z kałem jeszcze przez kilka tygodni po ustąpieniu objawów. To dlatego tak ważna jest dokładna higiena rąk.

Objawy bostonki

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po 3 do 6 dniach od kontaktu z wirusem. Choroba często zaczyna się od gorączki i gorszego samopoczucia, a dopiero potem pojawiają się zmiany skórne.

• gorączka i osłabienie na początku choroby
• bolesne owrzodzenia i pęcherzyki w jamie ustnej, na języku i podniebieniu
• drobne pęcherzyki oraz wysypka na dłoniach i stopach, czasem na pośladkach i wokół ust
• ból gardła i niechęć do jedzenia oraz picia z powodu bolesnych zmian w ustach
• u małych dzieci rozdrażnienie i płaczliwość

Ile trwa bostonka

Choroba trwa zwykle od 7 do 10 dni. Gorączka ustępuje po kilku dniach, a pęcherzyki stopniowo się goją. U części dzieci po kilku tygodniach mogą się złuszczać paznokcie, co jest nieszkodliwe i mija samo.

Bostonka u dorosłych

Dorośli chorują rzadziej, bo wielu z nich przeszło zakażenie w dzieciństwie i ma odporność. Jeśli jednak dorosły zachoruje, przebieg bywa bardziej męczący, z wyraźniejszym bólem gardła i gorszym samopoczuciem. Zasady postępowania są takie same jak u dzieci.

Jak łagodzić objawy w domu

Nie ma leku, który zwalcza sam wirus, dlatego leczenie polega na łagodzeniu dolegliwości i pilnowaniu nawodnienia.

• pojenie chłodnymi płynami małymi łykami, aby nawodnić mimo bólu w ustach
• miękkie, chłodne posiłki, unikanie potraw kwaśnych, słonych i ostrych, które podrażniają owrzodzenia
• odpoczynek i spokój
• leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe według wskazań, o dawce u dziecka decyduje lekarz
• dokładne mycie rąk u chorego i domowników, aby ograniczyć rozprzestrzenianie

Kiedy zgłosić się do lekarza

Większość dzieci nie wymaga wizyty, ale są sytuacje, w których warto skonsultować się z lekarzem.

• dziecko nie chce pić i pojawiają się objawy odwodnienia, takie jak suchość w ustach, mało moczu, senność
• gorączka jest wysoka lub utrzymuje się dłużej niż kilka dni
• zmiany skórne się nadkażają, są bardzo bolesne lub nietypowe
• objawy dotyczą noworodka, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością

Najczęstsze pytania

Czy bostonka jest groźna

U zdrowych dzieci przebieg jest zwykle łagodny i choroba mija sama. Poważne powikłania są rzadkie. Najważniejsze jest pilnowanie nawodnienia.

Kiedy dziecko może wrócić do przedszkola

Zwykle wtedy, gdy nie ma już gorączki, czuje się dobrze i zmiany zaczynają się goić. Warto ustalić to z lekarzem, bo wirus może być zakaźny jeszcze jakiś czas.

Czy można zachorować drugi raz

Tak, bo bostonkę wywołuje kilka różnych wirusów. Przechorowanie jednego z nich nie chroni przed pozostałymi.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem, a w nagłym przypadku zadzwoń pod numer 112.