Lipidogram, nazywany też profilem lipidowym, to badanie krwi oceniające gospodarkę tłuszczową organizmu. W jednym oznaczeniu otrzymujesz cholesterol całkowity, frakcję LDL, frakcję HDL oraz trójglicerydy. Wynik służy przede wszystkim do oszacowania ryzyka chorób serca i naczyń, dlatego lekarz czyta go zawsze razem z wiekiem, ciśnieniem, masą ciała i innymi czynnikami ryzyka.
Co zawiera lipidogram
- cholesterol całkowity, czyli suma wszystkich frakcji
- LDL, frakcja odkładająca się w ścianach naczyń
- HDL, frakcja pomagająca usuwać cholesterol z naczyń
- trójglicerydy, główna forma tłuszczu zapasowego we krwi
- często także cholesterol nie-HDL, wyliczany z pozostałych wartości
Jak przygotować się do badania
Krew pobiera się zwykle rano. Wiele laboratoriów nadal zaleca post trwający od dziewięciu do dwunastu godzin, choć część wytycznych dopuszcza pobranie bez postu, jeśli ocenia się głównie cholesterol. Na dobę przed badaniem warto odstawić alkohol i unikać obfitych, tłustych posiłków oraz intensywnego wysiłku. Jeśli przyjmujesz leki wpływające na lipidy, nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko poinformuj o nich lekarza.
Jak czytać wynik
Na druku znajdziesz zakresy referencyjne laboratorium, ale w przypadku lipidogramu nie ma jednej normy dla wszystkich. Docelowe stężenie LDL zależy od tego, jak wysokie jest Twoje ryzyko sercowo-naczyniowe. U osoby zdrowej, bez dodatkowych obciążeń, dopuszczalne są wyższe wartości niż u kogoś po zawale, z cukrzycą albo z chorobą nerek. Dlatego ten sam wynik może być dla dwóch osób oceniony zupełnie inaczej.
Co podnosi trójglicerydy
Trójglicerydy silnie reagują na styl życia. Rosną przy diecie bogatej w cukry proste i alkohol, przy nadwadze, małej aktywności fizycznej oraz w niewyrównanej cukrzycy. Podwyższają je również niektóre leki i choroby tarczycy. Bardzo wysokie wartości są istotne nie tylko dla serca, bo zwiększają też ryzyko zapalenia trzustki.
Kiedy powtórzyć badanie
- gdy wynik był nieprawidłowy, zwykle po kilku tygodniach lub miesiącach
- po zmianie diety i stylu życia, żeby ocenić efekt
- po rozpoczęciu lub zmianie leczenia obniżającego cholesterol
- profilaktycznie, w odstępach ustalonych przez lekarza
Kiedy skonsultować wynik z lekarzem
- gdy LDL lub cholesterol całkowity znacząco przekracza zakres
- gdy trójglicerydy są bardzo wysokie
- gdy w rodzinie występowały wczesne zawały lub udary
- gdy masz cukrzycę, nadciśnienie, chorobę nerek lub palisz papierosy
- gdy wynik pogarsza się mimo zmiany diety
Konsultacja online
Sam wynik lipidogramu nie jest rozpoznaniem. Podczas teleporady lekarz zestawi go z Twoim wiekiem, ciśnieniem, wagą i historią rodzinną, oceni ryzyko sercowo-naczyniowe i wskaże, czy wystarczy zmiana stylu życia, czy potrzebne jest leczenie. Ustali też, kiedy powtórzyć badanie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wysoki cholesterol boli?
Nie, podwyższony cholesterol zwykle nie daje żadnych objawów przez wiele lat. Właśnie dlatego badanie wykonuje się profilaktycznie, a nie dopiero wtedy, gdy coś dolega. Pierwszym objawem bywa niestety zdarzenie sercowe.
Czy dieta wystarczy, żeby obniżyć LDL?
U części osób zmiana diety i regularny ruch obniżają LDL na tyle, że leczenie farmakologiczne nie jest potrzebne. Przy wysokim ryzyku lub bardzo wysokich wartościach sama dieta zwykle nie wystarcza. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie całego obrazu.
Czy jeden gorszy wynik oznacza chorobę?
Nie, na wynik wpływa dieta z ostatnich dni, infekcja czy stres. Rozpoznanie stawia się na podstawie powtarzalnych wartości, a nie jednego oznaczenia. Dlatego lekarz często zleca kontrolę.